الف) تاریخچه ی روز جهانی کارگر

براى پيدا كردن پیشینه ی روز كارگر بايد به روزهايى در ماه دسامبر سال ۱۸۶۹ در شهر فيلادلفيا بازگشت. جايى كه ۹ خياط اوريا که خود را «شواليه هاى كارگر» مى ناميدند، يك انجمن كارگرى بنيان گذاشتند. اين انجمن كارگرى ابتدا پنهان نگهداشته شد اما به سرعت در سال ۱۸۷۲ رشد كرد. آنها با فروپاشى اتحاديه ملى كارگرى (۱۸۷۳-۱۸۶۶) در سال ۱۸۷۳ كه گروه بزرگى از كارگران اصلاح طلب را نمايندگى مى كرد، به تدريج بزرگتر شدند. اتحاديه ملى كارگرى تلاش ناموفقى براى تغييرات وضع كارگران از طريق فشار به نمايندگان كنگره به خصوص براى قانون ۸ ساعت كار روزانه انجام داد. تلاش آنها با شكست مواجه شد و انجمن از هم پاشيد. بيشتر آنها مهاجران اروپايى بودند كه به دنبال آرزوهاى خود به آمريكا روآورده بودند.
تعداد اعضاى شواليه هاى كارگر در سال ۱۸۸۶ يعنى تنها ۱۷ سال پس از تاسيس به بيش از ۷۰۰ هزار نفر رسيد. شعار آنها «صدمه به يك نفر، نگرانى براى همه» بود و براى ايده هاى بلندپروازانه اى همچون هشت ساعت كار روزانه، توقف كار كودكان و دستمزد برابر تلاش مى كردند. آنها هم مجمع عمومى داشتند و هم مجامع اصناف خاص. در حالى كه زنان و كارگزاران سياه مى توانستند به عضويت در اين انجمن درآيند، كارمندان بانك، قمارخانه ها و سهامداران شركت ها از حضور در آن محروم بودند. شواليه ها، اعتصاب ها و تحريم هاى متعددى را سازمان دادند و پيروزى هاى متعددى را نيز به دست آوردند. اگرچه در برخى از اعتصاباتى كه انجام دادند به دليل اعمال خشونت از سوى تظاهركنندگان باعث ايجاد مناقشات بسيارى شد.
ساختار اقتدارگراى انجمن، سوء مديريت، اعتصابات ناموفق و پديدار شدن فدراسيون كارگرى ايالات متحده در سال ۱۸۸۶ باعث افول انجمن شد تا آنكه در سال ۱۸۹۰ تعداد اعضاى آن تنها ۱۰۰ هزار نفر بودند و در سال ۱۹۰۰ ديگر هيچ اثرى از آن باقى نماند.
«شواليه هاى كارگر» اجتماعات بزرگ كارگرى را شكل دادند از جمله آنچه در پنجم سپتامبر ۱۸۸۲ در شهر نيويورك برگزار كردند. اجتماع بزرگ ترى نيز در سال ۱۸۸۴ برگزار شد كه در آن برگزارى چنين مراسمى را به صورت سالانه تصويب كردند.
اما سازمان هاى كارگرى موثر ديگرى هم وجود داشته اند. سازمان بين المللى كارگران كه در سال ۱۸۸۴ ايجاد شد و يكى از پايگاه هاى سوسياليست ها و آنارشيست هاى انگليسى به شمار مى رفت. در ابتدا اين سازمان شامل سوسياليست ها و آنارشيست ها، سوسياليست هاى فرانسوى و جمهوري خواهان ايتاليايى بود و توسط برخى اطرافيان كارل ماركس سازمان دهى مى شد. با جنجالى كه بين كارل ماركس و يكى از معروفترين و برجسته ترين آنارشيست ها رخ داد، اين سازمان با خروج آنارشيست ها دو نيم شد و كارل ماركس براى نگهداشتن انجمن مكان انجمن را به نيويورك انتقال داد. اين سازمان نيز ۴ سال بعد منحل شد. تلاش هاى ديگر هم براى احياى سازمان طى ۵ سال پس از آن با شكست مواجه شد.
بعد از شورش هاى كارگرى اوائل ماه مه سال ۱۸۸۶ شهر شيكاگو بود كه گروور كليولند رئيس جمهور وقت گفت كه اين روز فرصتى براى به يادآورى ماجراهاى اين روز است. اگر چه اين نگرانى وجود داشت كه چنين كارى به تقويت جنبش سوسياليستى بينجامد. به همين جهت او روزى را كه «شواليه هاى كارگر» براى گراميداشت روز كارگر مورد توجه قرار داده بودند در نظر گرفت. اين تاريخ در كانادا و در سال ۱۸۹۴ به وسيله رئيس جمهور وقت جان تامپسون به عنوان روز كارگر شناخته شد كه در حقيقت از تظاهرات هاى گسترده كارگرى در سال ۱۸۷۲ در كانادا تورنتو سرچشمه مى گرفت. از سوى ديگر سوسياليست ها هم روز اول مه را به صورت رسمى به عنوان روز جهانى كارگر تعيين كردند.

ب) در ایران امروز چه خبر؟

در ايران اتحاديه هاى كارگرى براى دستيابى به جايگاهى كه بتوانند كارگران را نمايندگى و مستقل از دولت، نيازهاى صنفى اعضاى خود را پيگيرى كنند تلاش مى كنند. سياست زدگى، جهت گيرى هاى برخى از انجمن هاى كارگرى در سال هاى گذشته (كه بر ديگر بخش هاى جامعه ايرانى نيز سايه انداخته است) همواره از قدرتمندى صنفى اتحاديه هاى كارگرى و اتكاى آنان به كارگران به عنوان منابع اصلى قدرت چنين انجمن هايى، جلوگيرى كرده است.
اما سال ۱۳۸۵ برای کارگران با افزایش بی سابقه ی نرخ دستمزد و متعاقب آن اخراج گروه کثیری در شرکت های تولیدی شروع شده است. شایعات زیادی مبنی بر طرح های تعدیل نیروی انسانی در برخی از سازمان ها به گوش می رسد و همه ی اینها در کنار قانون کار نه چندان به روز و کارآمد و غیبت سندیکاهای کارگری افق چندان جالبی را ترسیم نمی کند. تجربه ی تلخ کارگران شرکت واحد هم که خود حکایتی مفصل است...
http://hr.blogfa.com