مديريت دانش
http://ieir-knowledgemgt.persianblog.com
دانش چيست ؟
غالبا در حوزههاي گوناگون علمي ، هر واژه با توجه به شرايط استفاده از آن ، به گونهاي خاص معنا ميشود ؛ اين موضوع براي دانش نيز صادق ميباشد . با وجود آنكه واژه دانش در فلسفه ، روانشناسي و جامعهشناسي نيز معاني خاص خود را دارد - كه تلفيقي كاربردي از آنها در مديريت دانش نيز به كار برده شده - اما تاكنون مفهومشناسي در رابطه با واژه دانش در مديريت به شكلي فراگير صورت نپذيرفته است . (Wiegard,1996)
در هر حال ، آنچه مسلم است آنست كه ميتوان با آشنايي با تعاريف گوناگون ، ابعاد و مصاديق اين امر را بيشتر شناخت و آن را بهتر به كار گرفت . در اين گام برآنيم تا با ارائه تعاريف گوناگون از دانش و نيز مديريت دانش در گام آتي ، ابعاد و ديدگاههاي ارائه شده در اين زمينه بهتر شناخته شود .
تعريف دانش :
دامنه تعاريف ارائه شده در مورد دانش ، از كاربردي تا مفهومي و فلسفي و از نظر هدف ، محدود تا گسترده را شامل ميشود . برخي تعاريف دانش به شرح زيرند :
دانش ، اطلاعات كاربردي و سازماندهي شده براي حل مسائل است . (ولف)
دانش ، اطلاعاتي سازماندهي و تجزيهوتحليلشده است كه ميتواند قابلدرك و نيز كاربردي براي حل مساله و تصميمگيري باشد . (تورين)
دانش ، شامل حقايق و باورها ، مفاهيم و انديشهها ، قضاوتها و انتظارات ، متدولوژي (روششناسي) يا علم اصول و نحوه انجام فنون است . (ويگ)
دانش ، مجموعهاي از نگرشها ، تجربيات و مراحليست كه به صورت درست و صحيح ، كنار يكديگر قرار گرفتهاند ؛ ازينرو راهنماي مناسبي براي افكار ، رفتارها و ارتباطات ميباشد . (روم.ون دراسپك و اسپيكروت)
دانش ، استدلال در باب اطلاعات و دادهها براي دستيابي به كارايي ، حل مسائل ، تصميمگيري ، يادگيري و آموزش است . (بكمن)
دانش سازماني ، اجتماعي از سرمايههاي متمركز انساني ، سرمايههاي استعدادهاي فكري و سرمايههاي ساختار ميباشد . (بروكينگ)
دانش سازماني ، به اطلاعات پردازش شده و جاسازي شده از جريانات عادي و مراحلي كه قابليت اقدام دارند و نيز دانش به دست آمده به وسيله سيستمهاي سازماني ، مراحل ، توليدات ، قوانين و فرهنگ اطلاق ميگردد .
تعاريف فوق و مفاهيم بكار رفته در آنها به خوبي بيانگر نقش پراهميت دانش در برنامهريزيها ، تصميمگيريها و پيادهسازي راهكارها در راستاي حل مسائل گوناگون ميباشند و اين خود ، توجه ما را به موضوع مديريت دانش معطوف ميدارد
مديريت دانش به چه معناست ؟
كمي بيش از ده سال از عمر ابداع مفهوم كلي مديريت دانش ميگذرد و در اين مدت ، تعاريف گوناگوني در اين خصوص ارائه گرديده كه هر يك ابعادي از اين موضوع را نمايش ميدهند . در اين گام به بيان مهمترين اين تعاريف ميپردازيم :
مديريت دانش ، كسب دانش درست براي افراد مناسب در زمان صحيح و مكان مناسب است ، بهگونهايكه آنان بتوانند براي دستيابي به اهداف سازمان ، بهترين استفاده را از دانش ببرند . (پترش)
مديريت دانش ، بنايي سنجيده ، صريح و اصولي براي تجديد و استفاده از دانش در جهت افزايش تاثير و بازگشت دانش مربوط به سرمايه دانشي است . (ويگ)
مديريت دانش ، شامل مراحل تسخير اجتماع ديدگاههاي خبرگان و متخصصان يك شركت در هر جاييكه باشند (در بانك اطلاعاتي ، بر روي كاغذ و يا در انديشه نيروها) و پخش آن در هر جاييكه به سود بيشتري بينجامد ، ميباشد . (هي بار)
مديريت دانش ، با تجزيهوتحليل و شناسايي دانش لازم و سودمند درگير بوده و در پي برنامهريزي چندبعدي و كنترل مناسب در توسعه سرمايههاي دانش ، در جهت برآورده كردن اهداف سازمانيست . (مكنتاش)
مديريت دانش ، خطمشيهاي اصولي را براي يافتن ، درك كردن و استفاده از ارزش و ايجاد ارزش ، معين مينمايد . (ادل)
مديريت دانش ، رسميسازي و دسترسي به تجربه ، دانش و ديدگاههاي استادانه را كه قابليتهاي جديد ، قدرت كارايي بالاتر ، تشويق نوآوري و افزايش ارزش مشتري را در پي داشته باشند ، هدف قرار ميدهد . (بكمن)
مديريت دانش ، دانستن ارزش دانش ، فهم اطلاعات سازمان ، استفاده از سيستمهاي تكنولوژي اطلاعات و ارتباطات به منظور حفظ ، استفاده و كاربرد دوباره دانش ميباشد . (مديريت اسناد ، OIC)
مديريت دانش ، مديريت اطلاعات و داده به همراه مهار تجربيات ضمني و نهايي افراد جهت تسهيم ، استفاده و توسعه توسط سازمان است كه به بهرهوري بيشتر سازمان منجر ميگردد . (KMTOOL)
مديريت دانش ، براي برآوردهسازي نيازهاي سازماني از قبيل سازگاري ، بقا و توانايي منحصر بفرد در برابر تغييرات پيوسته و روزافزون ميباشد . مديريت دانش شامل فرايندهاي سازماني است كه به دنبال پيوستن و نيروزايي ظرفيتهاي عملياتي اطلاعات ، دادههاي تكنولوژيهاي اطلاعاتي و ظرفيت نوآوري و خلاقيت انسان ميباشند . (شبكه بيزتك)
لازم است تا به مديريت دانش به عنوان يك طرح مديريتي يكپارچه نگريسته شود كه بر هدفهاي استراتژي تمركز دارد ، بر محورهاي كسب و كار حركت مينمايد و از تكنولوژي اطلاعات ياري ميگيرد .
در مديريت دانش ميبايد كلنگري مدنظر قرار گيرد ؛ بدين معنا كه نظريهپردازي صرف ، بدون در نظر گرفتن نحوه كاربرد آن در عمل ؛ يا به عكس ، تنها توجه به عمل و تمركز بر يك مساله خاص ، هر دو كلنگري در خصوص مديريت دانش را تضعيف مينمايند .
با ارائه تعريف جامع ذيل كه متمركز بر انسان ، ساختار و فناوري بوده و كاربردي نيز ميباشد ، اين گام را به پايان ميبريم :
مديريت دانش ، فرايند كشف ، كسب ، توسعه و ايجاد ، نگهداري ، ارزيابي و بكارگيري دانش مناسب در زمان مناسب توسط فرد مناسب در سازمان است كه از طريق ايجاد پيوند ميان منابع انساني ، فناوري اطلاعات و ارتباطات و ايجاد ساختاري مناسب براي دستيابي به اهداف سازماني صورت پذيرد .
دلايل اهميت مديريت دانش كدامند ؟
برخورد هوشمندانه با منابع دانش ، عاملي موثر و مهم در موفقيت سازمانها به شمار ميرود . در اين گام بصورت خلاصه عواملي را كه بر اهميت مديريت دانش دلالت مينمايند را بر ميشمريم .
در بيان دلايل اهميت مديريت دانش به موارد زير را مورد توجه قرار ميدهيم :
1- دانش موتور توليدكننده درآمد است .
2- دانش يك دارايي مهم و استراتژيك سازمانيست .
3- رشد روزافزون مشاغلي كه بر پايه ايجاد و استفاده از دانش قرار دارند .
4- همگرايي فناوريهاي اطلاعات و ارتباطات و ظهور ابزارهاي نوين در اين زمينه .
5- كاهش شكاف علمي - اقتصادي ميان كشورهاي غني و فقير .
6- اشتغالزايي ؛ بگونهاييكه به عنوان نمونه ، در سال 2002 هشتاد درصد شاغلان در پستهاي مرتبط با دانش ، در كارهاي خدماتي سازمانهاي پيشرفته ، مشغول به كار بودهاند .
7- ايجاد ارزش افزوده قابل توجه با بكارگيري مديريت دانش .
و اما نبود مديريت دانش در سازمان ، مشكلات و زيانهايي نظير موارد ذيل به همراه خواهد داشت :
1- عدم وجود نشانههاي ابداع و ابتكار .
2- عدم اولويتبندي و استفاده از انواع دانش .
3- عدم مشاهده دانش خارجي .
4- عدم جذب دانشگرهاي جديد .
5- عدم استفاده از مديريت سيستمهاي اطلاعاتي .
6- مخفي و سياسي كردن اطلاعات .
7- ايجاد شكاف در سازمان در نتيجه ايجاد فاصله كارشناسان .
8- احتكار دانش به جاي ازدياد آن .
9- فراموش شدن موارد مهم و اساسي سازمان .
10- استفاده محدود از دانشهاي موجود .
11- نبود مستندات در خصوص تجربيات به دست آمده .
12- سيستم انگيزشي نامناسب براي تسهيم دانش و توسعه آن .
و بسياري موارد اينچنيني ديگر كه بر اهميت بكارگيري مديريت دانش دلالت نمودهاند .
